Takeaways by iHunt AI
- Το SAT4FOREST αναπτύσσεται από το ΑΠΘ ως εθνική εφαρμογή δορυφορικής παρακολούθησης δασών.
- Οι βασικές υπηρεσίες αφορούν τη χαρτογράφηση δασών, δασικής καύσιμης ύλης και περιοχών Natura 2000.
- Τα δεδομένα μπορούν να βοηθήσουν Δασαρχεία, Διευθύνσεις Δασών και δημόσιους φορείς στη λήψη αποφάσεων.
- Η δορυφορική παρακολούθηση δεν αντικαθιστά τις επιτόπιες μετρήσεις, αλλά τις ενισχύει.
- Το έργο συνδέεται με το ελληνικό πρόγραμμα μικροδορυφόρων και χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Ένα νέο εργαλείο για την παρακολούθηση και τη διαχείριση των ελληνικών δασών αναπτύσσεται από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, μέσα από το ερευνητικό έργο SAT4FOREST – Forest Monitoring Service.
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του ΑΠΘ, πρόκειται για την πρώτη ολοκληρωμένη επιχειρησιακή εφαρμογή παρακολούθησης των δασικών οικοσυστημάτων σε εθνικό επίπεδο, με αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογιών δορυφορικής παρατήρησης της Γης και δεδομένων υψηλής ευκρίνειας.
Ένα νέο εργαλείο για τα ελληνικά δάση
Το έργο ξεκίνησε τον Αύγουστο του 2024 και ολοκληρώνεται τον Ιούνιο του 2026. Εντάσσεται στην εθνική πρωτοβουλία για την ανάπτυξη του ελληνικού προγράμματος μικροδορυφόρων και υλοποιείται με τη συμβολή του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος.
Επιστημονικός υπεύθυνος του έργου είναι ο Καθηγητής του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του ΑΠΘ, Ιωάννης Γήτας, Διευθυντής του Εργαστηρίου Δασικής Διαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης.
Χαρτογράφηση δασών και δασικής καύσιμης ύλης
Στο πλαίσιο του SAT4FOREST αναπτύχθηκαν δύο βασικές υπηρεσίες. Η πρώτη αφορά τη χαρτογράφηση των τύπων δασών και της δασικής καύσιμης ύλης, ένα στοιχείο ιδιαίτερα κρίσιμο για την πρόληψη και τη διαχείριση των δασικών πυρκαγιών.
Με τη χρήση πολυφασματικών, υπερφασματικών και ραντάρ δορυφορικών δεδομένων, το σύστημα μπορεί να παράγει εξειδικευμένους χάρτες δασικών ειδών, καύσιμης ύλης και βιοποικιλότητας, δίνοντας στους αρμόδιους φορείς πιο καθαρή εικόνα για την κατάσταση κάθε περιοχής.
Natura 2000 και παρακολούθηση οικοσυστημάτων
Η δεύτερη υπηρεσία αφορά την παρακολούθηση των δασικών οικοσυστημάτων και των περιοχών του δικτύου Natura 2000. Μέσα από τη συστηματική συλλογή και ανάλυση δορυφορικών δεδομένων, μπορούν να εντοπίζονται πιέσεις, αλλαγές και κίνδυνοι που επηρεάζουν προστατευόμενες περιοχές και φυσικούς οικοτόπους.
Η δυνατότητα αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για μια χώρα όπως η Ελλάδα, όπου η διαχείριση των δασών, η προστασία της βιοποικιλότητας και η πρόληψη των πυρκαγιών συνδέονται άμεσα με την ύπαιθρο, την άγρια ζωή, την κτηνοτροφία, τη γεωργία και τις ανθρώπινες δραστηριότητες.
Τι σημαίνει για Δασαρχεία και δημόσιους φορείς
Τα δεδομένα και τα προϊόντα που παράγονται από το SAT4FOREST απευθύνονται, μεταξύ άλλων, στην Κεντρική Δασική Υπηρεσία, στις Διευθύνσεις Δασών, στα Δασαρχεία, στα Υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, καθώς και σε ερευνητικά ιδρύματα και φορείς που παράγουν εξειδικευμένους χάρτες και μοντέλα.
Στην πράξη, τέτοια εργαλεία μπορούν να υποστηρίξουν αποφάσεις για τη διαχείριση δασικών οικοσυστημάτων, την εκτίμηση κινδύνου πυρκαγιάς, την παρακολούθηση μεταβολών στη βλάστηση και την καλύτερη κατανόηση των πιέσεων που δέχονται οι προστατευόμενες περιοχές.
Τακτική επικαιροποίηση και επιτόπιες μετρήσεις
Ένα από τα σημαντικά πλεονεκτήματα της δορυφορικής παρακολούθησης είναι ότι επιτρέπει την κάλυψη ολόκληρης της ελληνικής επικράτειας με γρήγορο και οικονομικά αποδοτικό τρόπο. Οι πληροφορίες μπορούν να επικαιροποιούνται τουλάχιστον δύο φορές τον χρόνο ή και συχνότερα, όταν αυτό απαιτείται.
Ωστόσο, οι επιτόπιες μετρήσεις εξακολουθούν να είναι απαραίτητες, τόσο για την ανάπτυξη όσο και για την επαλήθευση των μοντέλων. Η δορυφορική εικόνα δεν αντικαθιστά τη δουλειά στο πεδίο, αλλά προσθέτει ένα ισχυρό εργαλείο στα χέρια της επιστημονικής κοινότητας και των αρμόδιων υπηρεσιών.
Στην τελική φάση το πρόγραμμα
Σε συνάντηση που πραγματοποιήθηκε με τον Πρύτανη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, Καθηγητή Κυριάκο Αναστασιάδη, η επιστημονική ομάδα και εκπρόσωποι των εμπλεκόμενων φορέων παρουσίασαν την πορεία του SAT4FOREST, το οποίο βρίσκεται πλέον στην τελική του φάση.
Παράλληλα, συζητήθηκε η προοπτική νέας χρηματοδότησης, ώστε να αναπτυχθούν περαιτέρω τα υφιστάμενα προϊόντα και να επεκταθούν οι λειτουργίες τους. Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος μικροδορυφόρων του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Για την Ελλάδα, όπου οι δασικές πυρκαγιές, η ξηρασία, οι αλλαγές στη βλάστηση και η προστασία των περιοχών Natura 2000 αποτελούν σταθερές προκλήσεις, η ανάπτυξη ενός τέτοιου συστήματος μπορεί να αποτελέσει σημαντικό βήμα για πιο τεκμηριωμένη, γρήγορη και αποτελεσματική διαχείριση των δασών.
