Πώς επηρεάζει ο καιρός τα φυσίγγια στα κυνηγετικά όπλα

Οι καιρικές συνθήκες δεν “αλλάζουν” μαγικά ένα φυσίγγι, αλλά μεταβάλλουν το περιβάλλον στο οποίο καίγεται η πυρίτιδα (εσωτερική βαλλιστική) και το περιβάλλον μέσα στο οποίο ρίχνει τα σκάγια (εξωτερική βαλλιστική). Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι διαφορές σε ταχύτητα (m/s), πίεση, ομοιομορφία ανάφλεξης, κατανομή και τελικά σε αποτελεσματικότητα στο θήραμα ή στον στόχο.

Παρακάτω είναι το “τι”, το “γιατί” και το “τι κάνω στην πράξη”, βασισμένα σε πρότυπα δοκιμών και τεχνικές οδηγίες κατασκευαστών.

Θερμοκρασία: ο νούμερο 1 παράγοντας για την εσωτερική βαλλιστική

Κρύο (χειμώνας, παγετός, πολύ χαμηλές θερμοκρασίες)

Στο κρύο, το πιο συνηθισμένο να συμβεί είναι

• μικρότερη μέση ταχύτητα και/ή
• μεγαλύτερη διασπορά ταχυτήτων από βολή σε βολή,
• πιθανότητα ατελούς καύσης σε οριακές γομώσεις/συνδυασμούς.

Ο λόγος είναι ότι η καύση της προωθητικής ύλης είναι χημική διεργασία που επηρεάζεται από τη θερμοκρασία· και αρκετοί κατασκευαστές τονίζουν ρητά ότι η βαλλιστική μπορεί να αλλάζει με τη θερμοκρασία. Όσο για το “πόσο”, αυτό εξαρτάται από πολλούς παράγοντες όπως είναι ο συνδυασμός υλικών, το καψούλι η γόμωση, κ.λπ.)

Αν το φυσίγγι “πέφτει” λίγα m/s, συνήθως δεν είναι θέμα σε βολές στα 25–35 m, αλλά μπορεί να γίνει θέμα:

• σε μακρύτερες αποστάσεις
• σε δύσκολες συνθήκες (υγρό κρύο + αέρας) όπου θες σταθερότητα.

Ζέστη (καλοκαίρι, ήλιος, φυσίγγια σε ζεστό αυτοκίνητο)

Στη ζέστη, δύο πράγματα έχουν σημασία:

1. Βαλλιστική μεταβολή: ορισμένες πυρίτιδες “ανεβαίνουν” περισσότερο με τη θερμοκρασία σε σχέση με κάποιες άλλες. Κατασκευαστές έχουν δημοσιεύσει δοκιμές για σειρές πυρίτιδων που δεν επηρεάζονται από τη θερμοκρασία δηλαδή με μικρότερη μεταβολή ταχύτητας σε μεγάλο εύρος θερμοκρασιών.
2. Αποθήκευση/ασφάλεια & αξιοπιστία: η SAAMI προτείνει αποθήκευση σε δροσερό και ξηρό μέρος και επισημαίνει ότι δεν είναι καλή ιδέα να αφήνεις πυρομαχικά μέσα σε όχημα/πορτμπαγκάζ σε ζεστή μέρα. Επιπλέον αναφέρει ότι η υποβάθμιση από κακές συνθήκες μπορεί να οδηγήσει είτε σε χαμηλότερες πιέσεις/ατελή καύση/αστοχία, είτε (σε κάποιες περιπτώσεις) σε αυξημένες πιέσεις.

Πρακτικά: η ζέστη “χτυπά” κυρίως όταν τα φυσίγγια ψήνονται στον ήλιο (π.χ. τσάντα/θήκη πάνω σε καπό, ντουλαπάκι, κλειστό αυτοκίνητο).

Υγρασία, βροχή, “νοτιάς”: τι επηρεάζεται πραγματικά

Υγρασία αέρα (και ο νοτιάς ειδικά)

Ο “νοτιάς” στην Ελλάδα συχνά φέρνει ζεστότερο και πιο υγρό αέρα. Αυτό επηρεάζει:

(Α) Τα σκάγια (εξωτερική βαλλιστική)
Η πυκνότητα του αέρα μειώνεται όταν ο αέρας είναι πιο ζεστός και επίσης μειώνεται όταν αυξάνει η υγρασία (το υδρατμός έχει μικρότερη μοριακή μάζα από τον “ξηρό” αέρα). Άρα, σε ζεστό/υγρό καιρό, η αντίσταση μπορεί να είναι ελαφρώς μικρότερη.
Στα σκάγια αυτό συνήθως έχει μικρή επίδραση σε τυπικές αποστάσεις, αλλά δεν είναι μηδενική.

(Β) Την αξιοπιστία λόγω υγρασίας/νερού/χημικών
Τα σύγχρονα φυσίγγια είναι αρκετά “σφραγισμένα”, όμως η SAAMI προειδοποιεί ότι επαφή με νερό/διαλύτες/πετρελαιοειδή/αμμωνία μπορεί να καταστήσει το καψούλι ή/και την πυρίτιδα μη λειτουργικά, είτε άμεσα είτε με τον χρόνο, και ότι η εξωτερική διάβρωση μπορεί να κάνει το φυσίγγι μη ασφαλές.

Έντονη βροχή

• Αν τα φυσίγγια είναι σε κλειστή θήκη και δεν βραχούν παρατεταμένα, συνήθως δεν υπάρχει θέμα.
• Αν έχουν μουσκέψει, ισως είναι καλύτερα να αποσυρθούν. Βρεγμένα φυσίγγια δεν είναι σίγουρο ότι θα δουλέψουν, κάτι που κανείς μας δεν επιθυμεί

Άνεμος. Επηρεάζει περισσότερο τον κυνηγό και το «ταξίδι» των σκαγιών και όχι την “καύση”

Ο άνεμος (και ειδικά ο πλάγιος):

• μετακινεί την τουφεκιά (ως “σύννεφο” σκαγιών) λίγο,
• αλλάζει την αίσθηση προσκόπευσης ,
• και κάνει τις πραγματικές αποστάσεις/γωνίες πιο “δύσκολες” στην εκτίμηση.

Με άλλα λόγια: ο άνεμος είναι συχνά μεγαλύτερος εχθρός από τη μικρή βαλλιστική μεταβολή της θερμοκρασίας.

Γιατί τα πρότυπα δοκιμών “κλειδώνουν” θερμοκρασία και υγρασία

Δεν είναι τυχαίο ότι οργανισμοί δοκιμών ορίζουν standard συνθήκες, ώστε οι μετρήσεις να είναι συγκρίσιμες:

• Στο πλαίσιο κανονισμών/δοκιμών που αναφέρονται σε αποφάσεις της C.I.P., αναφέρονται ιδανικές συνθήκες δοκιμών, 21°C ±1°C και 60% ±5% RH.
• Αντίστοιχα, σε έγγραφα SAAMI για διαδικασίες πίεσης/ταχύτητας, η προ-κλιμάτιση αναφέρεται τυπικά γύρω από ≈21,1°C) και 60% RH πριν τη βολή.

Το συμπέρασμα είναι ότι αφού οι “επίσημες” μετρήσεις γίνονται σε συγκεκριμένο περιβάλλον, όταν στο κυνήγι έχει απόκλιση από +25°C σε 0°C ή από ξηρό σε υγρό νοτιά, είναι λογικό να δουμε αποκλίσεις.

Μπορούμε να κάνουμε κάτι;

Για το κρύο
• Κράτα τα φυσίγγια σε σχετικά σταθερή θερμοκρασία (μέσα στη τσάντα/γιλέκο, όχι εκτεθειμένα ώρες έξω).
• Αν κυνηγάς συχνά σε πολύ κρύο, προτίμησε εμπορικά φυσίγγια/σειρές που δίνουν έμφαση στη θερμική σταθερότητα (αρκετοί κατασκευαστές το δηλώνουν ως χαρακτηριστικό).
• Απόφυγε “πειραματικές” γομώσεις/παρτίδες που δεν έχεις δοκιμάσει σε παρόμοιες θερμοκρασίες.

Για τη ζέστη
• Μην αφήνεις φυσίγγια σε κλειστό αυτοκίνητο/πορτμπαγκάζ στον ήλιο.
• Μην τα αφήνεις εκτεθειμένα πάνω σε θερμές επιφάνειες (καπό, πέτρες, κ.λπ.).
• Αν έχεις φυσίγγια που “ψήθηκαν” επανειλημμένα, μην τα χρησιμοποιήσεις σε απαιτητικές στιγμές (αγώνα/κυνήγι).

Για υγρασία/βροχή/νοτιά
• Προτεραιότητα: στεγνή θήκη και αποφυγή επαφής με λάδια/διαλύτες (η SAAMI τα αναφέρει ρητά ως κίνδυνο επιμόλυνσης).
• Αν μπεις από κρύο σε ζεστό (ή το αντίστροφο), άφησε τα φυσίγγια να ισορροπήσουν μέσα σε κλειστή θήκη για να μειώσεις συμπύκνωση υγρασίας πάνω τους.