Πόσα χρόνια ζουν τα πτηνά στη φύση; Η απάντηση δεν είναι ίδια για όλα τα είδη. Άλλα πτηνά ζουν λίγα χρόνια, ενώ ορισμένες ομάδες, όπως τα φλαμίγκο και οι παπαγάλοι, μπορούν να φτάσουν σε πολύ μεγαλύτερες ηλικίες. Στα άγρια πτηνά, όμως, ελάχιστα άτομα πλησιάζουν τη μέγιστη διάρκεια ζωής του είδους τους.
Σε αντίθεση με τον άνθρωπο, όπου μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού φτάνει σε προχωρημένη ηλικία, στα άγρια πτηνά η θνησιμότητα είναι υψηλή από τα πρώτα στάδια της ζωής. Πολλά άτομα πεθαίνουν ως νεοσσοί, κυρίως λόγω έντονων καιρικών φαινομένων, έλλειψης τροφής ή θηρευτών. Ακόμη και όσα ενηλικιωθούν, συνήθως δεν φτάνουν τη μέγιστη ηλικία που έχει καταγραφεί για το είδος τους.
Πώς υπολογίζεται η μέγιστη ηλικία των πτηνών
Η μέγιστη διάρκεια ζωής ενός είδους εκτιμάται κυρίως από επανευρέσεις δακτυλιωμένων πτηνών και από παρατηρήσεις ατόμων που ζουν σε αιχμαλωσία. Η δακτυλίωση επιτρέπει στους ερευνητές να αναγνωρίζουν μεμονωμένα πτηνά και να καταγράφουν την ηλικία τους όταν επανεντοπίζονται.
Οι αριθμοί αυτοί δεν σημαίνουν ότι όλα τα πτηνά ενός είδους ζουν τόσα χρόνια. Δείχνουν τη μέγιστη γνωστή ηλικία που έχει καταγραφεί. Στη φύση, η πραγματική μέση διάρκεια ζωής είναι συνήθως πολύ μικρότερη.
Ποια πτηνά ζουν περισσότερα χρόνια
Τα οινικοπτερόμορφα, δηλαδή τα φλαμίγκο, και τα ψιττακοειδή, δηλαδή οι παπαγάλοι, περιλαμβάνονται στις ομάδες με τη μεγαλύτερη μέση μέγιστη διάρκεια ζωής, που μπορεί να ξεπερνά τα 30 χρόνια.
Αντίθετα, μικρότερη μέση μέγιστη διάρκεια ζωής έχουν ομάδες όπως τα στρουθιόμορφα, στα οποία ανήκουν οι τσίχλες και πολλά μικροπούλια, τα βουτηχτάρια, οι πέρδικες και οι δρυοκολάπτες. Σε αυτές τις ομάδες, η μέση μέγιστη διάρκεια ζωής συχνά βρίσκεται κάτω από τα 10 χρόνια.
Ενδιάμεσα βρίσκονται τα χηνόμορφα, όπως πάπιες και συγγενικά είδη, και τα πελαργόμορφα, όπως οι ερωδιοί, με μέση μέγιστη διάρκεια ζωής περίπου 20 έως 30 χρόνια. Τα περιστερόμορφα, οι κουκουβάγιες, τα γεράκια, τα κορακοειδή και τα παρυδάτια καταγράφονται συνήθως σε ενδιάμεσες τιμές, περίπου 10 έως 20 χρόνια.
Γιατί κάποια πτηνά ζουν περισσότερο
Τα πτηνά με μεγαλύτερο σωματικό βάρος τείνουν να ζουν περισσότερα χρόνια. Μία πιθανή εξήγηση είναι ότι έχουν λιγότερους φυσικούς εχθρούς σε σχέση με τα μικρότερα είδη. Η θήρευση αποτελεί βασικό παράγοντα θνησιμότητας στη φύση, ιδιαίτερα για μικρά και ευάλωτα πτηνά.
Η διατροφή φαίνεται επίσης να παίζει ρόλο. Τα φυτοφάγα πτηνά ζουν κατά μέσο όρο περισσότερο από τα σαρκοφάγα και τα παμφάγα. Τα σαρκοφάγα μπορεί να τραυματιστούν κατά τη σύλληψη της λείας, να εκτίθενται περισσότερο σε παθογόνους οργανισμούς ή να επηρεάζονται περισσότερο από τη διαθεσιμότητα της τροφής.
Ρόλος αποικιών και νησιών
Τα είδη που ζουν ή φωλιάζουν σε αποικίες φαίνεται να έχουν μεγαλύτερη διάρκεια ζωής. Η συνεργασία και η ομαδική συμπεριφορά μπορούν να προσφέρουν πλεονεκτήματα στην προστασία από θηρευτές και στην επιβίωση.
Μακροβιότερα εμφανίζονται και τα πτηνά που φωλιάζουν σε νησιά. Η μικρότερη παρουσία θηρευτών και παθογόνων οργανισμών σε ορισμένα νησιωτικά περιβάλλοντα μπορεί να συμβάλλει στη μείωση της θνησιμότητας.
Αντίθετα, παράγοντες όπως το γεωγραφικό πλάτος, το ενδιαίτημα, η θέση φωλεοποίησης και η μεταναστευτική συμπεριφορά δεν φαίνεται να είχαν σημαντικές επιδράσεις στη μέγιστη διάρκεια ζωής, σύμφωνα με τα στοιχεία που αναφέρονται στη βιβλιογραφία.
Μέγιστη ηλικία ειδών πτηνών
Στους πίνακες που ακολουθούν παρουσιάζεται η μέγιστη ηλικία ειδών πτηνών, όπως έχει εκτιμηθεί από την επανεύρεση δακτυλιωμένων ατόμων στην Ευρώπη, σύμφωνα με τον Staav.
Συμπέρασμα
Η μέγιστη ηλικία των πτηνών διαφέρει σημαντικά ανάλογα με το είδος, το μέγεθος, τη διατροφή, τη συμπεριφορά και το περιβάλλον όπου ζουν. Παρότι ορισμένα πτηνά μπορούν να φτάσουν σε εντυπωσιακές ηλικίες, τα περισσότερα άγρια άτομα δεν ζουν κοντά στο μέγιστο που έχει καταγραφεί για το είδος τους.
Η δακτυλίωση και η παρακολούθηση των πτηνών βοηθούν τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα τη μακροβιότητα, τη θνησιμότητα και τους παράγοντες που επηρεάζουν την επιβίωση των ειδών στη φύση.
Βιβλιογραφία:
Wasser, D. & Sherman, P.W. 2010. Avian longevities and their interpretation under evolutionary theories of senescence. J. Zool. 280: 103-155.
Staav R. 1998. Longevity list of birds ringed in Europe. EURING newsletter 2.
Του Χρήστου Σώκου, Δασολόγου – Θηραματολόγου (ΜΔΕ)
Από την έντυπη έκδοση της ΣΤ’ ΚΟΜΑΘ ΠΑΝΘΗΡΑΣ. Αναδημοσίευση με την άδεια της ΣΤ’ ΚΟΜΑΘ από το iHunt.gr.
