Σε οριακό σημείο βρίσκεται ο πληθυσμός του κόκκινου ελαφιού στην Πάρνηθα, ενός από τα πιο εμβληματικά είδη του Εθνικού Δρυμού και αναπόσπαστου στοιχείου της φυσικής ταυτότητας του βουνού.
Σύμφωνα με όσα αναφέρει ο πρόεδρος του Συνδέσμου Προστασίας Πάρνηθας, Βασίλης Λαζάρου, ο πληθυσμός του είδους έχει υποχωρήσει δραματικά, με τις εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για περίπου 35 ελάφια σήμερα, ενώ πριν από περίπου μία δεκαετία ο αριθμός τους ξεπερνούσε τα 1.000 και, σύμφωνα με παλαιότερες ενδείξεις, είχε φτάσει ακόμη και τα 1.300.
Η εξέλιξη αυτή έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία σε φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης, κατοίκους και περιβαλλοντικές οργανώσεις, καθώς το κόκκινο ελάφι της Πάρνηθας αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πληθυσμούς του είδους στην Ελλάδα.
Η μεγάλη μείωση του πληθυσμού
Ο κ. Λαζάρου, μιλώντας στο iefimerida.gr, περιέγραψε την κατάσταση ως «δραματική», υποστηρίζοντας ότι τα ελάφια που έχουν απομείνει είναι πλέον ελάχιστα.
Όπως ανέφερε, το 2009 καταμέτρηση του WWF είχε καταγράψει περίπου 700 ελάφια, ενώ το 2014 ο ΟΦΥΠΕΚΑ είχε καταγράψει 1.110 άτομα την εαρινή περίοδο. Σύμφωνα με τον ίδιο, το 2013 υπήρχαν ενδείξεις ότι ο πληθυσμός μπορεί να είχε φτάσει τα 1.300 ελάφια.
Η σημερινή εικόνα, με βάση τις αναφορές του Συνδέσμου Προστασίας Πάρνηθας, δείχνει μια εξαιρετικά απότομη πτώση, η οποία έχει ανοίξει συζήτηση για τα αίτια αλλά και για τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν.
Στο επίκεντρο η παρουσία των λύκων
Κεντρικό σημείο της αντιπαράθεσης αποτελεί η επανεμφάνιση και η αύξηση του πληθυσμού των λύκων στην Πάρνηθα. Σύμφωνα με τον κ. Λαζάρου, ο λύκος εμφανίστηκε ξανά στην περιοχή το 2009 και από τότε ο πληθυσμός του αυξήθηκε σημαντικά.
Ο πρόεδρος του ΣΥΝ ΠΑ υποστηρίζει ότι ο λύκος είναι ο βασικός φυσικός εχθρός του ελαφιού και συνδέει την αύξηση των λύκων με τη μείωση των ελαφιών. Αναφέρει, επίσης, ότι σύμφωνα με εκτιμήσεις που αποδίδει στην περιβαλλοντική οργάνωση «Καλλιστώ», οι λύκοι στην Πάρνηθα μπορεί να φτάνουν περίπου τους 60, αριθμός που, όπως τονίζει, θεωρείται υπερβολικός για την περιοχή.
Το ζήτημα, πάντως, παραμένει σύνθετο. Επιστημονικοί και περιβαλλοντικοί φορείς επιμένουν ότι οποιαδήποτε παρέμβαση πρέπει να βασίζεται σε τεκμηριωμένα δεδομένα, καθώς τόσο το κόκκινο ελάφι όσο και ο λύκος αποτελούν προστατευόμενα είδη και η διαχείρισή τους απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή.
Πρόταση για επαναλειτουργία του καταφυγίου
Μία από τις βασικές προτάσεις που θέτει ο Σύνδεσμος Προστασίας Πάρνηθας είναι η επαναλειτουργία του καταφυγίου ελαφιών, το οποίο είχε τεθεί εκτός λειτουργίας μετά τη μεγάλη φωτιά του 2007.
Σύμφωνα με τον κ. Λαζάρου, μετά την πυρκαγιά τα ελάφια που βρίσκονταν εντός του καταφυγίου απελευθερώθηκαν, ενώ η εγκατάσταση δεν λειτούργησε ξανά. Ο ίδιος θεωρεί ότι η επαναλειτουργία της είναι απαραίτητη για την προστασία και την αναπαραγωγή του είδους.
Παράλληλα, αναφέρει ότι τα ελάφια δεν περιορίζονται πλέον στον πυρήνα του βουνού, αλλά εμφανίζονται συχνά σε περιοχές του οικιστικού ιστού, όπως η Βαρυμπόμπη, οι Αχαρνές, το Κρυονέρι και η Αυλώνα.
Οι επιθέσεις και η συζήτηση για τη διαχείριση του λύκου
Ο πρόεδρος του ΣΥΝ ΠΑ αναφέρθηκε και σε περιστατικά επιθέσεων λύκων στην ευρύτερη περιοχή της Πάρνηθας, μεταξύ των οποίων επίθεση σε σκύλο κοντά στο καταφύγιο Μπάφι, καθώς και περιστατικά με δρομέα και ποδηλάτη.
Όπως σημειώνει, το ζήτημα έχει πλέον ξεπεράσει τη διάσταση της προστασίας της άγριας ζωής και συνδέεται και με την ασφάλεια των ανθρώπων που κινούνται στο βουνό ή ζουν κοντά σε αυτό.
Ο Σύνδεσμος Προστασίας Πάρνηθας, μαζί με έξι δήμους, έχει ζητήσει από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας τη λήψη άμεσων μέτρων διαχείρισης του πληθυσμού των λύκων. Στο πλαίσιο αυτό, έχει τεθεί ακόμη και θέμα θήρευσης, με επίκληση των πρόσφατων αλλαγών στο ευρωπαϊκό πλαίσιο προστασίας του είδους.
Το ευρωπαϊκό πλαίσιο για τον λύκο
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ο λύκος μετακινήθηκε από το καθεστώς του «αυστηρά προστατευόμενου» στο καθεστώς του «προστατευόμενου» είδους στο πλαίσιο της Σύμβασης της Βέρνης, εξέλιξη που ανοίγει τον δρόμο για μεγαλύτερη ευελιξία στη διαχείριση του είδους από τα κράτη.
Η αλλαγή αυτή δεν σημαίνει ανεξέλεγκτη θήρευση, αλλά επιτρέπει στα κράτη να εξετάζουν μέτρα διαχείρισης υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, με βάση επιστημονικά δεδομένα, εθνική νομοθεσία και τις ανάγκες διατήρησης των πληθυσμών.
Στην περίπτωση της Πάρνηθας, το κρίσιμο ερώτημα είναι πώς μπορεί να προστατευθεί το κόκκινο ελάφι χωρίς να διαταραχθεί η οικολογική ισορροπία και χωρίς να ληφθούν αποφάσεις που δεν στηρίζονται σε πλήρη επιστημονική τεκμηρίωση.
Τι υποστηρίζεται για τις φωτιές
Ο κ. Λαζάρου εκτιμά ότι οι πυρκαγιές δεν αποτέλεσαν τον βασικό παράγοντα μείωσης του πληθυσμού των ελαφιών. Όπως αναφέρει, μετά τις φωτιές δημιουργήθηκαν νέοι βοσκότοποι, οι οποίοι αρχικά φέρεται να ευνόησαν το είδος.
Σύμφωνα με την άποψή του, η αύξηση του πληθυσμού από περίπου 700 ελάφια μετά τη μεγάλη φωτιά του 2007 σε πολύ υψηλότερα επίπεδα τα επόμενα χρόνια δείχνει ότι η αιτία της σημερινής κατάρρευσης πρέπει να αναζητηθεί αλλού.
Μια δύσκολη εξίσωση για την άγρια ζωή
Η υπόθεση του κόκκινου ελαφιού της Πάρνηθας αναδεικνύει ένα από τα πιο δύσκολα ζητήματα διαχείρισης άγριας ζωής στην Ελλάδα: τη συνύπαρξη προστατευόμενων ειδών σε έναν ορεινό όγκο που βρίσκεται δίπλα στον μεγαλύτερο αστικό ιστό της χώρας.
Από τη μία πλευρά, το κόκκινο ελάφι κινδυνεύει να εξαφανιστεί από την Πάρνηθα, εάν επιβεβαιωθούν οι εκτιμήσεις για τον σημερινό πληθυσμό του. Από την άλλη, ο λύκος αποτελεί επίσης προστατευόμενο είδος και η διαχείρισή του δεν μπορεί να γίνει χωρίς σαφές επιστημονικό και θεσμικό πλαίσιο.
Το βέβαιο είναι ότι η Πάρνηθα χρειάζεται άμεσα ένα ολοκληρωμένο σχέδιο παρακολούθησης και διαχείρισης, με αξιόπιστες καταμετρήσεις, επιστημονική τεκμηρίωση και πρακτικά μέτρα προστασίας. Διαφορετικά, ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα σύμβολα του βουνού μπορεί να χαθεί οριστικά.
Πηγή: iefimerida.gr
