Η απόφαση ελήφθη κατά τις εργασίες της 48ης Συνόδου της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, η οποία διεξάγεται στην πόλη Μπουσάν της Νότιας Κορέας. Σύμφωνα με το κοινό δελτίο Τύπου των υπουργείων Πολιτισμού και Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η εγγραφή αναγνωρίζει την Εξέχουσα Οικουμενική Αξία του Ολύμπου και την αδιάρρηκτη σύνδεση του φυσικού τοπίου με την ελληνική μυθολογία, την αρχαία λατρεία και την παγκόσμια πολιτιστική δημιουργία.
Μία από τις απαιτητικότερες κατηγορίες της UNESCO
Η ένταξη του Ολύμπου ως Μικτό Αγαθό αποτελεί ιδιαίτερα σημαντική επιτυχία, καθώς προϋποθέτει την ταυτόχρονη τεκμηρίωση εξαιρετικών πολιτιστικών και φυσικών αξιών. Οι μικτές εγγραφές αποτελούν μικρό μόνο ποσοστό του συνόλου των τοποθεσιών που περιλαμβάνονται στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς.
Ο Όλυμπος ήταν η μοναδική υποψηφιότητα μικτού αγαθού που παρουσιάστηκε προς εξέταση στην παρούσα Σύνοδο της Επιτροπής. Μαζί με τα Μετέωρα και το Άγιο Όρος, η Ελλάδα διαθέτει πλέον τρία μικτά αγαθά στον Κατάλογο, ενώ οι ελληνικές εγγραφές ανέρχονται συνολικά σε 21.
Ο Όλυμπος ως «κιβωτός» βιοποικιλότητας
Η εγγραφή αναγνωρίζει την παγκόσμια φυσική αξία ενός βουνού με υψόμετρο 2.918 μέτρα, το οποίο χαρακτηρίζεται από έντονο ανάγλυφο, μεγάλη υψομετρική διακύμανση, τοπογραφική απομόνωση και ιστορικό ρόλο ως παγετώδες καταφύγιο.
Στην περιοχή έχουν καταγραφεί 1.983 φυτικά taxa, αριθμός που αντιστοιχεί σε περισσότερο από το 25% της ελληνικής χλωρίδας. Από αυτά, 27 είδη είναι στενοενδημικά, δηλαδή απαντώνται αποκλειστικά στον Όλυμπο και πουθενά αλλού στον κόσμο.
Παράλληλα, το βουνό φιλοξενεί πλούσια πανίδα, η οποία περιλαμβάνει πολυάριθμα είδη πτηνών, θηλαστικών, ερπετών, αμφιβίων και ασπόνδυλων. Ανάμεσά τους βρίσκονται σπάνια αρπακτικά, η καφέ αρκούδα και ο μεγαλύτερος ελληνικός υποπληθυσμός αγριόγιδου.
Από τον Όμηρο και τον Ησίοδο μέχρι το αρχαίο Δίον
Ο Όλυμπος κατέχει κεντρική θέση στην κοσμοαντίληψη των αρχαίων Ελλήνων ως η μυθική κατοικία των Δώδεκα Ολύμπιων Θεών. Μέσα από τα ομηρικά έπη, τη «Θεογονία» του Ησιόδου και τη μεταγενέστερη γραμματεία, εξελίχθηκε σε ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα σύμβολα του ελληνικού πολιτισμού παγκοσμίως.
Η επίδρασή του υπερέβη τα όρια του αρχαίου κόσμου και εξακολουθεί μέχρι σήμερα να εμπνέει τη λογοτεχνία, τις τέχνες, τη φιλοσοφία, τις επιστήμες και τη σύγχρονη παγκόσμια πολιτιστική δημιουργία.
Καθοριστική θέση στην εγγραφή κατέχει και ο αρχαιολογικός χώρος του Δίου, στους πρόποδες του βουνού. Τα ιερά, οι ναοί και οι χώροι λατρείας αποτελούν τη σημαντικότερη υλική έκφραση της λατρείας των Ολύμπιων Θεών, συνδέοντας οργανικά το φυσικό τοπίο με την πολιτιστική κληρονομιά της περιοχής.
Λίνα Μενδώνη: Διαχρονικό σύμβολο του ελληνικού πολιτισμού
Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε ότι η εγγραφή επιβεβαιώνει τη διαχρονική δέσμευση της Ελλάδας στην προστασία, ανάδειξη και βιώσιμη διαχείριση της πολιτιστικής και φυσικής της κληρονομιάς.
Όπως επισήμανε, ο Όλυμπος αποτελεί διαχρονικό σύμβολο του ελληνικού πολιτισμού, της φύσης και της οικουμενικής κληρονομιάς, ενώ η εγγραφή συμπυκνώνει με μοναδικό τρόπο την αδιάρρηκτη ενότητα της πολιτιστικής και της φυσικής κληρονομιάς.
Η υπουργός αναφέρθηκε και στους χαρακτηρισμούς που χρησιμοποίησε ο Όμηρος για τον Όλυμπο, όπως «πολύπτυχος», για τις πολυάριθμες κορυφές του, «μακρός», επειδή δεσπόζει στον ορίζοντα, «νιφόεις», δηλαδή χιονοσκεπής, και «πολυδειράς», για τις πολλές χαράδρες του.
Παρεμβάσεις άνω των 10 εκατομμυρίων ευρώ
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου ανακοίνωσε ότι το αμέσως επόμενο διάστημα θα υλοποιηθούν στον Όλυμπο παρεμβάσεις ύψους άνω των 10 εκατομμυρίων ευρώ.
Τα έργα θα έχουν ως στόχο την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, τη βελτίωση της προσβασιμότητας και την αειφόρο ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής.
Ο Όλυμπος ανακηρύχθηκε το 1938 πρώτος Εθνικός Δρυμός της Ελλάδας και αποτελεί καταφύγιο για σπάνια είδη χλωρίδας και πανίδας. Η νέα διεθνής διάκριση ενισχύει την ανάγκη εφαρμογής ενός ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης, προστασίας των ευαίσθητων ενδιαιτημάτων και ελέγχου της επισκεψιμότητας.
Μία προσπάθεια που ξεκίνησε το 2014
Ο φάκελος της υποψηφιότητας καταρτίστηκε μέσα από τη συνεργασία του Υπουργείου Πολιτισμού, του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής.
Στη διαδικασία συμμετείχαν αρμόδιες υπηρεσίες, επιστήμονες, εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης, εμπλεκόμενοι φορείς και μέλη της τοπικής κοινωνίας. Η προσπάθεια είχε ξεκινήσει το 2014 και ολοκληρώθηκε με την ομόφωνη απόφαση της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
Η ένταξη του Ολύμπου στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς αποτελεί πλέον διεθνή αναγνώριση, αλλά παράλληλα δημιουργεί αυξημένες υποχρεώσεις για την προστασία, τη βιώσιμη διαχείριση και τη διατήρηση της μοναδικής φυσικής και πολιτιστικής φυσιογνωμίας του.
