Έπειτα από ενάμιση αιώνα «σιωπής» στα επιστημονικά αρχεία, μια διεθνής ομάδα ερπετολόγων κατάφερε να εντοπίσει ξανά στα ορεινά δάση της περιοχής Σαν Μαρτίν, στο βορειοανατολικό Περού, ένα είδος που δεν είχε παρατηρηθεί από την πρώτη καταγραφή του το 1876:
τη σαύρα Anolis laevis.
Η επανεμφάνιση του είδους θεωρείται ορόσημο για τη βιοποικιλότητα της Νότιας Αμερικής, αλλά συνοδεύεται και από μια ξεκάθαρη προειδοποίηση: ο βιότοπός του πιέζεται έντονα και το μέλλον του παραμένει αβέβαιο.
Το χαρακτηριστικό που κλέβει την παράσταση: ένα «έξτρα» ρύγχος στα αρσενικά
Το πιο εντυπωσιακό γνώρισμα του Anolis laevis είναι μια πρόσθετη προεξοχή στο ρύγχος που εμφανίζουν τα αρσενικά. Οι ερευνητές το παρουσιάζουν ως παράδειγμα συγκλίνουσας εξέλιξης:
παρότι άλλα είδη ανόλεων στη Νότια Αμερική εμφανίζουν παρόμοιες δομές, αυτές εξελίχθηκαν ανεξάρτητα και δεν προέρχονται από στενά συγγενική γενεαλογική γραμμή.
Διαφορετικά είδη, χωρίς στενή συγγένεια, μπορούν να αναπτύξουν παρόμοια χαρακτηριστικά όταν ζουν σε αντίστοιχες οικολογικές συνθήκες ή αντιμετωπίζουν παρόμοιες πιέσεις επιβίωσης.
Πού βρέθηκε και ποιοι το εντόπισαν
Τα δείγματα εντοπίστηκαν στην ανατολική πλαγιά των Άνδεων, σε υψόμετρα μεταξύ 1.700 και 1.990 μέτρων. Η αποστολή περιλάμβανε ειδικούς από:
- το Εθνικό Ινστιτούτο Βιοποικιλότητας και το Πανεπιστήμιο UTE του Ισημερινού,
- το Περουβιανό Ινστιτούτο Ερπετολογίας,
- και το Πανεπιστήμιο του Νέου Μεξικού.
Τα ευρήματα περιγράφονται σε μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Zootaxa.
Σε κρίσιμη κατάσταση: ο βιότοπος κατακερματίζεται
Παρά τη χαρά της ανακάλυψης, οι επιστήμονες τονίζουν ότι η κατάσταση του Anolis laevis είναι ιδιαίτερα ανησυχητική. Ο βιότοπός του στο βορειοανατολικό Περού υφίσταται έντονο κατακερματισμό εξαιτίας:
- της αποψίλωσης,
- και της επέκτασης της γεωργικής δραστηριότητας.
Για τον λόγο αυτό, προτείνεται η κατάταξη του είδους ως «Απειλούμενο» σύμφωνα με τα κριτήρια της Διεθνούς Ένωσης για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN).
Η περιορισμένη γεωγραφική εξάπλωσή του και η υποβάθμιση των υγρών ορεινών δασών αυξάνουν τον κίνδυνο για τη βραχυπρόθεσμη επιβίωσή του.
Γιατί έχει σημασία αυτή η είδηση
Η «επιστροφή» ενός είδους που δεν είχε καταγραφεί για 150 χρόνια υπογραμμίζει δύο πράγματα: πόσο ανεξερεύνητες παραμένουν ορισμένες ορεινές ζώνες των Άνδεων
και πόσο γρήγορα η απώλεια ενδιαιτημάτων μπορεί να ξεπεράσει την επιστημονική γνώση και την προστασία.
