Η φωτιά έπληξε ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο ορεινό οικοσύστημα, μεγάλο μέρος του οποίου βρίσκεται μέσα σε προστατευόμενη περιοχή του δικτύου Natura 2000 και στη Ζώνη ΙΙ του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου.
Takeaways by iHunt AI
- Περίπου 8.000 στρέμματα είχαν επηρεαστεί από τη φωτιά έως τις 8 Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με στοιχεία του FireHUB που επικαλούνται «ΤΑ ΝΕΑ».
- Η πυρκαγιά έκαιγε για ένατη συνεχόμενη ημέρα στην Τραπεζίτσα της Κόνιτσας.
- Μεγάλο μέρος της καμένης έκτασης βρίσκεται σε περιοχή Natura 2000 και στη Ζώνη ΙΙ του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου.
- Στα τμήματα όπου η καταστροφή είναι σοβαρή, η φυσική επαναφορά του δάσους μπορεί να απαιτήσει περισσότερο από 100 χρόνια.
- Η ελάτη και η μαύρη πεύκη που απαντώνται στην περιοχή δεν διαθέτουν τους ίδιους μηχανισμούς ταχείας μεταπυρικής αναγέννησης με πολλά μεσογειακά οικοσυστήματα.
Περίπου 8.000 στρέμματα στις φλόγες
Σύμφωνα με στοιχεία του FireHUB της Επιχειρησιακής Μονάδας BEYOND του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών που δημοσιεύθηκαν από «ΤΑ ΝΕΑ», μέχρι τις 8 Σεπτεμβρίου η φωτιά είχε επηρεάσει έκταση περίπου 8.000 στρεμμάτων.
Το δύσβατο ανάγλυφο της Τραπεζίτσας, η πυκνή δασική βλάστηση και το περιορισμένο οδικό δίκτυο δυσχέραναν σημαντικά τις επιχειρήσεις κατάσβεσης. Χαρακτηριστικό των δυσκολιών ήταν ότι χρειάστηκε η μεταφορά φορητών υδατοδεξαμενών με ελικόπτερα προς τις δυνάμεις που επιχειρούσαν στο βουνό.
Την ένατη ημέρα της πυρκαγιάς η εικόνα ήταν βελτιωμένη λόγω της εξασθένησης των ανέμων, ωστόσο παρέμεναν ενεργές εστίες και ο κίνδυνος αναζωπυρώσεων σε ιδιαίτερα δύσβατα σημεία.
Γιατί η ζημιά μπορεί να χρειαστεί έναν αιώνα για να αποκατασταθεί
Το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν περιορίζεται στον αριθμό των καμένων στρεμμάτων. Καθοριστικό ρόλο παίζει η ένταση με την οποία πέρασε η φωτιά από κάθε τμήμα του δάσους και εάν περιορίστηκε χαμηλά στη βλάστηση ή έφτασε μέχρι τις κορυφές των δέντρων.
Ο συντονιστής δράσεων του WWF Ελλάς Ηλίας Τζιρίτης επισήμανε ότι στα τμήματα όπου έχει σημειωθεί σοβαρή καταστροφή, ο φυσικός επανεποικισμός από τις γειτονικές άθικτες δασικές εκτάσεις μπορεί να χρειαστεί ακόμη και περισσότερο από 100 χρόνια.
Στα μεγάλα υψόμετρα της περιοχής κυριαρχούν μεταξύ άλλων η ελάτη και η μαύρη πεύκη. Πρόκειται για είδη των οποίων η μεταπυρική αποκατάσταση μπορεί να εξελιχθεί με πολύ αργότερους ρυθμούς σε σύγκριση με είδη των μεσογειακών οικοσυστημάτων που είναι περισσότερο προσαρμοσμένα στη φωτιά.
Μέσα σε προστατευόμενη περιοχή Natura 2000
Η οικολογική σημασία της καταστροφής γίνεται ακόμη μεγαλύτερη επειδή η πυρκαγιά αναπτύχθηκε σε μεγάλο βαθμό μέσα σε προστατευόμενη περιοχή του δικτύου Natura 2000 και στη Ζώνη ΙΙ του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου.
Τα ορεινά δάση της Πίνδου αποτελούν πολύτιμους βιότοπους για μεγάλο αριθμό ειδών άγριας πανίδας. Η απώλεια ώριμου δάσους δεν σημαίνει μόνο απώλεια δέντρων, αλλά μεταβολή ολόκληρης της δομής του οικοσυστήματος, των διαθέσιμων καταφυγίων και της τροφής που χρησιμοποιούν τα είδη που ζουν στην περιοχή.
Η πραγματική έκταση των συνεπειών θα μπορέσει να αποτιμηθεί πληρέστερα μετά τη χαρτογράφηση της έντασης της φωτιάς και την εξέταση των περιοχών όπου καταστράφηκε ολοκληρωτικά η δασική βλάστηση.
Οι πυρκαγιές ανεβαίνουν στα μεγάλα υψόμετρα
Η περίπτωση της Τραπεζίτσας ενισχύει τον προβληματισμό για τις μεγάλες και πολυήμερες πυρκαγιές που τα τελευταία χρόνια εμφανίζονται όλο και συχνότερα σε ορεινά οικοσυστήματα της χώρας.
Ανάλογα περιστατικά έχουν καταγραφεί στο Παγγαίο, στο Μενοίκιο, στον Όρβηλο και σε άλλες περιοχές της Πίνδου. Δάση που παλαιότερα θεωρούνταν λιγότερο εκτεθειμένα στις μεγάλες πυρκαγιές εμφανίζουν πλέον αυξημένη ευπάθεια, καθώς οι παρατεταμένες περίοδοι ξηρασίας και οι υψηλές θερμοκρασίες μεταβάλλουν τις συνθήκες ακόμη και σε μεγάλα υψόμετρα.
Η ευρύτερη περιοχή της Πίνδου και της Κόνιτσας αποτελεί παράλληλα σημαντικό ορεινό βιότοπο για είδη άγριας ζωής, γεγονός που αυξάνει τη σημασία της προστασίας και αποκατάστασης των δασικών οικοσυστημάτων.
Το κρίσιμο ζήτημα, σύμφωνα με τους ειδικούς, δεν είναι μόνο αν θα εκδηλωθεί μια φωτιά σε ένα ορεινό δάσος, αλλά αν αυτή θα αποκτήσει τέτοια ένταση και διάρκεια ώστε να επηρεάσει χιλιάδες στρέμματα και να προκαλέσει ζημιές που χρειάζονται πολλές δεκαετίες – ή ακόμη και έναν αιώνα – για να αποκατασταθούν.
Ανάγκη για ταχύτερη επέμβαση στα ορεινά μέτωπα
Η μορφολογία αυτών των περιοχών δημιουργεί πρόσθετες δυσκολίες. Το ελλιπές ή ανύπαρκτο οδικό δίκτυο περιορίζει την πρόσβαση των επίγειων δυνάμεων, ενώ ακόμη και η δράση των εναέριων μέσων γίνεται δυσκολότερη εξαιτίας του έντονου αναγλύφου.
Η πυρκαγιά της Τραπεζίτσας αναδεικνύει έτσι την ανάγκη επανεξέτασης του σχεδιασμού πρόληψης και άμεσης επέμβασης στα μεγάλα ορεινά συγκροτήματα. Όταν πρόκειται για δάση των οποίων η φυσική αναγέννηση μετριέται σε δεκαετίες, η έγκαιρη αντιμετώπιση μιας πυρκαγιάς αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
