Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι το ιβηρικό κουνέλι, το οποίο μέχρι σήμερα ταξινομείται κυρίως ως υποείδος με την επιστημονική ονομασία Oryctolagus cuniculus algirus, διαθέτει αρκετές γενετικές, οικολογικές και μορφολογικές διαφορές ώστε να αναγνωριστεί ως ξεχωριστό είδος με την ονομασία Oryctolagus algirus.
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Biological Conservation και εξετάζει τις συνέπειες που μπορεί να έχει η καθυστερημένη ταξινομική αναγνώριση διαφορετικών εξελικτικών γραμμών για την προστασία και τη διαχείριση της άγριας ζωής.
Δύο εξελικτικές γραμμές που χωρίστηκαν πριν από περίπου δύο εκατομμύρια χρόνια
Στην Ιβηρική Χερσόνησο συναντώνται δύο διακριτές εξελικτικές γραμμές άγριου κουνελιού, οι οποίες εκτιμάται ότι χωρίστηκαν πριν από περίπου δύο εκατομμύρια χρόνια, κατά τη διάρκεια των παγετωδών περιόδων του Πλειστοκαίνου.
A CSIC team and universities in Spain, Portugal and the UK say the European rabbit is in fact two species split 2 million years ago, one now in decline. https://t.co/Z9KVV7UIr4
— euronews (@euronews) July 18, 2026
Το ιβηρικό κουνέλι εξαπλώθηκε κυρίως στην Πορτογαλία και στη νότια και δυτική Ισπανία, ενώ η δεύτερη γραμμή, το ευρωπαϊκό κουνέλι Oryctolagus cuniculus, επικράτησε περισσότερο στη βορειοανατολική Ισπανία και σε τμήματα της νοτιοδυτικής Γαλλίας.
Από το ευρωπαϊκό κουνέλι προέρχεται και μεγάλο μέρος των πληθυσμών που μεταφέρθηκαν από τον άνθρωπο σε πολλές άλλες περιοχές του κόσμου, μεταξύ των οποίων η Αυστραλία, η Νέα Ζηλανδία και η αμερικανική ήπειρος.
Οι διαφορές ανάμεσα στα δύο κουνέλια
Παρότι τα δύο ζώα παρουσιάζουν μεγάλη εξωτερική ομοιότητα και μπορούν να διασταυρωθούν στις περιοχές όπου οι πληθυσμοί τους συναντώνται, οι επιστήμονες έχουν καταγράψει σημαντικές διαφορές στη γενετική τους σύσταση, στη μορφολογία, στη βιολογία και στη δημογραφική τους πορεία.
Το ιβηρικό κουνέλι είναι κατά κανόνα μικρότερο, εμφανίζει πιο σκούρο χρωματισμό, ωριμάζει αναπαραγωγικά νωρίτερα και γεννά συνήθως λιγότερα μικρά. Διαφορές έχουν καταγραφεί επίσης στο μικροβίωμα του πεπτικού συστήματος, στη σύσταση των ιστών και στα παράσιτα που φιλοξενούν οι δύο πληθυσμοί.
Οι συντάκτες της μελέτης επισημαίνουν ότι αυτές οι αποκλίσεις δεν αποτελούν απλώς τοπικές παραλλαγές, αλλά αντανακλούν δύο εξελικτικές πορείες που παρέμειναν διακριτές για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα.
Σημαντική μείωση του ιβηρικού κουνελιού
Η αναγνώριση των δύο πληθυσμών ως διαφορετικών ειδών θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας, καθώς η πορεία τους δεν είναι ίδια.
Το ευρωπαϊκό κουνέλι εμφανίζει σε ορισμένες περιοχές σταθερούς ή αυξανόμενους πληθυσμούς. Αντίθετα, το ιβηρικό κουνέλι καταγράφει σημαντική μείωση σε εκτεταμένες περιοχές της Πορτογαλίας και της νοτιοδυτικής Ισπανίας.
Η μέχρι σήμερα κοινή ταξινόμηση των δύο γραμμών κάτω από ένα είδος μπορούσε να αποκρύψει τις τοπικές μειώσεις, καθώς οι καλύτερες πληθυσμιακές επιδόσεις του ενός υποείδους αντιστάθμιζαν στα συνολικά στοιχεία την υποχώρηση του άλλου.
Κίνδυνοι από τις απελευθερώσεις κουνελιών
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την κυνηγετική διαχείριση παρουσιάζει η επισήμανση των ερευνητών σχετικά με τις απελευθερώσεις κουνελιών για εμπλουτισμό πληθυσμών ή ενίσχυση της θήρας.
Σε αρκετές περιοχές έχουν μεταφερθεί και απελευθερωθεί κουνέλια διαφορετικής γενετικής προέλευσης, χωρίς να λαμβάνεται πάντοτε υπόψη ποια από τις δύο εξελικτικές γραμμές υπήρχε ιστορικά στην περιοχή.
Η απελευθέρωση ευρωπαϊκών κουνελιών σε περιοχές του ιβηρικού κουνελιού μπορεί να αυξήσει τον ανταγωνισμό, να προκαλέσει υβριδισμό και, μακροπρόθεσμα, να αλλοιώσει ή ακόμη και να αντικαταστήσει τους τοπικούς γενετικούς πληθυσμούς.
Για τον λόγο αυτό οι επιστήμονες ζητούν η γενετική προέλευση των ζώων να λαμβάνεται υπόψη σε κάθε πρόγραμμα επανεισαγωγής ή πληθυσμιακής ενίσχυσης.
Κρίσιμο είδος για τα μεσογειακά οικοσυστήματα
Το άγριο κουνέλι αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα είδη των μεσογειακών οικοσυστημάτων της Ιβηρικής. Εκτός από τη μεγάλη κυνηγετική και κοινωνικοοικονομική του αξία, αποτελεί βασικό θήραμα για πολλά αρπακτικά, μεταξύ των οποίων ο ιβηρικός λύγκας και ο ισπανικός βασιλαετός.
Η υποχώρηση των πληθυσμών του μπορεί επομένως να επηρεάσει ολόκληρη την τροφική αλυσίδα και όχι μόνο τη διαθεσιμότητα ενός θηρεύσιμου είδους.
Οι ερευνητές καταλήγουν ότι η αναγνώριση του Oryctolagus algirus ως ξεχωριστού είδους θα επιτρέψει ακριβέστερες πληθυσμιακές αξιολογήσεις και πιο στοχευμένα μέτρα προστασίας, παρακολούθησης και κυνηγετικής διαχείρισης.
Πηγές: Biological Conservation, CSIC, Euronews
