Το θέμα συζητήθηκε στην τελευταία συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Δυτικής Μακεδονίας, με αντικείμενο την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί από την αυξανόμενη παρουσία της καφέ αρκούδας σε οικισμούς της Περιφερειακής Ενότητας Καστοριάς.
Η συγκεκριμένη εξέλιξη έρχεται λίγες ημέρες μετά τη σύσκεψη για τις αρκούδες σε κατοικημένες περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας, στην οποία συμμετείχαν η Περιφέρεια, το Υπουργείο Περιβάλλοντος, αρμόδιες υπηρεσίες και εκπρόσωποι κυνηγετικών συλλόγων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, τα καταγεγραμμένα περιστατικά στην Περιφερειακή Ενότητα Καστοριάς αυξήθηκαν από 48 το 2023 σε 117 μέχρι το τέλος Ιουνίου του 2026. Οι συχνές εμφανίσεις ζώων, ακόμη και θηλυκών με μικρά, μέσα ή κοντά σε οικισμούς, πλατείες και παιδικές χαρές έχουν προκαλέσει έντονη ανησυχία στις τοπικές κοινωνίες.
Στο επίκεντρο ο έλεγχος του πληθυσμού
Κεντρικό σημείο των προτάσεων που διατυπώθηκαν αποτελεί η εξέταση μέτρων για τον έλεγχο του πληθυσμού της αρκούδας, εφόσον αποδεικνύεται ότι απειλείται η δημόσια ασφάλεια και δεν υπάρχουν άλλες αποτελεσματικές λύσεις.
Στο πλαίσιο αυτό τέθηκε το ζήτημα αξιοποίησης του άρθρου 16 της ευρωπαϊκής Οδηγίας για τους Οικοτόπους, το οποίο επιτρέπει στα κράτη-μέλη να προχωρούν, υπό αυστηρές προϋποθέσεις, σε παρεκκλίσεις από το καθεστώς προστασίας ενός είδους.
Η ενεργοποίηση μιας τέτοιας διαδικασίας δεν σημαίνει αυτόματη ή ανεξέλεγκτη θανάτωση ζώων. Προϋποθέτει επιστημονική τεκμηρίωση, απουσία άλλης ικανοποιητικής λύσης και διασφάλιση ότι τα μέτρα δεν θα θέσουν σε κίνδυνο την κατάσταση διατήρησης του είδους.
Ωστόσο, η δημόσια αναφορά στην ανάγκη ελέγχου του πληθυσμού αποτελεί σημαντική αλλαγή στη μέχρι σήμερα συζήτηση, καθώς το Περιφερειακό Συμβούλιο εκτιμά ότι οι υπάρχουσες μέθοδοι δεν επαρκούν πλέον για την προστασία των κατοίκων και του πρωτογενούς τομέα.
Επιστρέφουν μετά τη μεταφορά τους
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στις επιχειρήσεις σύλληψης και μεταφοράς αρκούδων που χαρακτηρίζονται «προβληματικές» σε απομακρυσμένες περιοχές, όπως το Βίτσι και ο Γράμμος.
Σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν στη συνεδρίαση, σε αρκετές περιπτώσεις τα ζώα επιστρέφουν στις ίδιες κατοικημένες περιοχές ακόμη και μέσα σε 48 ώρες, γεγονός που δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα της συγκεκριμένης πρακτικής.
Η εξοικείωση ορισμένων αρκούδων με την ανθρώπινη παρουσία και η συστηματική αναζήτηση τροφής κοντά σε σπίτια, κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις, καλλιέργειες και κάδους απορριμμάτων καθιστούν τη διαχείρισή τους ιδιαίτερα δύσκολη.
Οι εμφανίσεις δεν περιορίζονται μόνο στην Καστοριά. Το iHunt.gr έχει καταγράψει επανειλημμένα περιστατικά σε ολόκληρη τη Δυτική Μακεδονία, όπως την περίπτωση όπου αρκούδα εμφανίστηκε σε πλατεία στην Άρδασσα Κοζάνης, αλλά και εμφανίσεις μέσα σε αυλές και κοντά σε κατοικίες.
Νέα 24ωρη Ομάδα Άμεσης Επέμβασης
Το Περιφερειακό Συμβούλιο ζητά επίσης τη δημιουργία μιας νέας, μόνιμης και πλήρως εκπαιδευμένης Ομάδας Άμεσης Επέμβασης, η οποία θα μπορεί να κινητοποιείται σε 24ωρη βάση.
Στην ομάδα προτείνεται να συμμετέχουν εξειδικευμένοι επιστήμονες και στελέχη των αρμόδιων υπηρεσιών, με τη συνδρομή της Πολιτικής Προστασίας, ώστε να υπάρχει άμεση αντίδραση όταν ένα ζώο εισέρχεται σε κατοικημένη περιοχή ή παρουσιάζει επαναλαμβανόμενη επικίνδυνη συμπεριφορά.
Το υφιστάμενο σύστημα διαχείρισης στηρίζεται στην Κοινή Υπουργική Απόφαση του 2014 για τις Ομάδες Άμεσης Επέμβασης. Σύμφωνα όμως με τις τοπικές αρχές, το πλαίσιο αυτό χρειάζεται ουσιαστική αναθεώρηση, καθώς δεν ανταποκρίνεται στην έκταση και στη συχνότητα των σημερινών περιστατικών.
Πλήρης αποζημίωση των ζημιών
Αλλαγές ζητούνται και στον κανονισμό του ΕΛΓΑ, ώστε οι παραγωγοί να αποζημιώνονται για το σύνολο της πραγματικής ζημιάς που προκαλείται από τις αρκούδες.
Το αίτημα αφορά τόσο τις απώλειες στο ζωικό κεφάλαιο και στις μελισσοκομικές εγκαταστάσεις όσο και τις ζημιές σε καλλιέργειες, οπωρώνες και άλλες μορφές φυτικής παραγωγής, οι οποίες δεν καλύπτονται πάντοτε επαρκώς από το υφιστάμενο σύστημα.
Οι ζημιές στον πρωτογενή τομέα είναι επαναλαμβανόμενες. Πρόσφατα, αρκούδα σκότωσε δέκα οικόσιτα γουρουνάκια και προκάλεσε μεγάλες ζημιές σε στάβλο στην Κοζάνη, ενώ έχουν καταγραφεί και άλλες επιθέσεις σε κτηνοτροφικές μονάδες της περιοχής.
Το iHunt.gr είχε επίσης καταγράψει επίθεση αρκούδας σε κτηνοτρόφο στην Κοζάνη, περιστατικό που ανέδειξε με τον πλέον άμεσο τρόπο τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι που εργάζονται καθημερινά στην ύπαιθρο.
Οι εκπρόσωποι της αυτοδιοίκησης υπογράμμισαν ότι η καθυστέρηση ή η ελλιπής αποζημίωση εντείνει την οικονομική πίεση στους κατοίκους της υπαίθρου και υπονομεύει την αποδοχή των μέτρων προστασίας της άγριας ζωής.
Κίνητρα για κτηνοτροφία και ανθρώπινη παρουσία
Μεταξύ των προτάσεων περιλαμβάνεται και η παροχή ισχυρών κινήτρων για την κτηνοτροφία, την υλοτομία και τις νόμιμες παραγωγικές δραστηριότητες στην ύπαιθρο.
Η σταδιακή εγκατάλειψη ορεινών και παραδασόβιων περιοχών θεωρείται ότι έχει περιορίσει σημαντικά την ανθρώπινη παρουσία, επιτρέποντας στα άγρια ζώα να πλησιάζουν ευκολότερα στους οικισμούς.
Η ενίσχυση των κατοίκων που εξακολουθούν να δραστηριοποιούνται στην ύπαιθρο παρουσιάστηκε ως μέρος μιας συνολικότερης πολιτικής διαχείρισης και όχι μόνο ως οικονομικό μέτρο στήριξης του πρωτογενούς τομέα.
Το αίτημα προς την κυβέρνηση
Το Περιφερειακό Συμβούλιο Δυτικής Μακεδονίας αποφάσισε να αποστείλει στην κυβέρνηση ένα ολοκληρωμένο πακέτο προτάσεων, ζητώντας την αναθεώρηση της νομοθεσίας, την ενίσχυση των επιχειρησιακών μηχανισμών και την έναρξη τεκμηριωμένης συζήτησης για τον έλεγχο του πληθυσμού.
Η καφέ αρκούδα παραμένει αυστηρά προστατευόμενο είδος στην Ελλάδα και στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, η προστασία του είδους δεν αναιρεί την υποχρέωση της Πολιτείας να παρεμβαίνει αποτελεσματικά όταν δημιουργούνται επαναλαμβανόμενες απειλές για τη δημόσια ασφάλεια και σοβαρές ζημιές στις τοπικές κοινωνίες.
Το ζήτημα πλέον μεταφέρεται στην κεντρική διοίκηση, η οποία καλείται να αποφασίσει εάν θα διατηρήσει το σημερινό μοντέλο ή εάν θα προχωρήσει σε ένα νέο πλαίσιο ενεργού και επιστημονικά τεκμηριωμένης διαχείρισης του πληθυσμού της αρκούδας.
Πηγή: Eordaialive
